Accident Victims Support Foundation (AVSF) ɖe dzidzemanye fia le afɔkuwo ƒe dziɖeɖe le mɔwo dzi le Ghana dukɔa me dzi, gbalẽna be kloe ame 90 xɔ afɔku le mɔji afɔkuwo me le kwasiɖa si va yi me.

Habɔbɔa, si kpena ɖe mɔji afɔku xɔlawo kple woƒe fometɔwo ŋu, gblɔ be nuwɔna yeyewo siwo dome Bukom afɔku, asrafowo ƒe ʋu afɔku vɔ̃ɖi le Nkenkensu kple sukuʋu si kɔ deviwo ade 40 va ɖo 45 si dze afɔku me le Shiashie fia be ehiã kaba be woawɔ mɔji dedienyo ƒe ɖoɖowo me ŋusẽ dɔwɔwɔ.

Le gbeɖeɖe aɖe me la, AVSF gblɔ be afɔku siawo fia be mɔji afɔkuwo gbalẽna be yewokpɔtɔ nɔa dɔ wɔm ɖe amewo dzi le amewo ƒe akpa sia akpa le dukɔa me.

“Xexelẽme kple nuwɔna siawo nye ŋkuɖodzinu veviwo be mɔji afɔkuwo ate ŋu aka ame ɖe sia ɖe dzi, madze xɔxe, dɔwɔwɔ, alo agbenɔnɔ ɖeɖe ŋu o,” habɔbɔa gblɔ.

Habɔbɔa ɖe dzidzemanye fia be afɔkuwo ƒe dzidziɖedzi fia kuxi gagawo siwo le mɔji dedienyonyo ŋu le Ghana eye wòhiã be dukɔa ƒe dɔwɔfewo, ʋukulawo ƒe habɔbɔwo kple mɔzɔlawo katã woawɔ dɔ ɖekae.

AVSF ɖo akɔfafa na fometɔ siwo bu woƒe lɔlɔ̃tɔwo eye wòdo gbe ɖa na amesiwo xɔ abiwo be woawɔ kaba ahaya.

Egaɖo kpe eƒe adzɔgbeɖeɖe dzi be yeakpɔtɔ aɖe kpekpeɖeŋu na afɔku xɔlawo to aɖaŋuɖoɖo, kɔpitia kpekpe, kpata kpekpeɖeŋu, nya ta ʋiʋi kple kpekpeɖeŋu le dɔyɔyɔ kple atike ŋuti hiãwo me.

Gake habɔbɔa gblɔ be afɔku xɔlawo ƒe dzidziɖedzi da dzidziɖedzi teɖeamedzi ɖe yeƒe nunɔamesi suewo dzi eye wòbia kpekpeɖeŋu tso dziɖuɖu dɔwɔfewo, ame ŋutɔ ƒe dɔwɔfewo kple ŋgɔyiyi dɔwɔlawo gbɔ.

Yɔyɔwo na ŋusẽdoɖoɖe sewo dzi wɔwɔ me

AVSF bia tso National Road Safety Authority (NRSA) gbɔ be woado dutoƒo hehenyo le mɔji dedienyonyo ŋu eye woado ŋusẽ se siwo li xoxo dzi wɔwɔ.

Egabia tso Ghana Police Service kple dedienyo dɔwɔfe bubuwo gbɔ be woawɔ afɔɖeɖe séséwo ɖe ʋukuku vɔ̃ɖiwo ŋu, siwo dome duƒufe, adãtɔe afɔɖeɖe ʋu bubuwo ŋu, kple aha nono ahakuku ʋu.

Habɔbɔa gabiade Driver and Vehicle Licensing Authority (DVLA) gbɔ be woanyo ʋudodo dzikpɔkpɔ ɖoɖowo eye woaɖo aɖaŋu na ʋutɔwo kple asitsatɔwo be woadzra woƒe ʋuwo ɖo nyuie.

“Nyadzɔdzɔ gbãtɔwo tso afɔku geɖewo me gale afɔ fiam ɖe mɔ̃wo ƒe gbegblẽwo dzi, vevietɔ brake ƒe gbegblẽ, abe nu siwo he afɔkuawo vana ene,” eɖe efe nya me.

AVSF gabiade ʋukulawo, mɔzɔlawo, afɔzɔlawo kple ʋudɔwɔfewo gbɔ be woabɔ mɔji dedienyo abe hatsotso agbanɔamedzi ene ahawɔ dɔ le mɔ siwo le dedie dzi.

Habɔbɔa xlɔ̃ nu be mañe be woakpɔ mɔji afɔku xɔlawo abe xexelẽme ɖeɖe ene o, ezi ɖe edzi be nuwɔna ɖe sia ɖe le fometɔwo kple kɔfihɔ̃wo siwo dzi fukpekpe, abiwo kple xaxa gagawo ka ɖo te.

“Agbe siwo bu le mɔwo dzi menye xexelẽme ɖeɖe o—wofofowo, wadawo, deviwo, xɔlɔ̃wo, dɔwɔwɔhatiwo, kple etsɔme kplɔlawo siwo ƒe agbe mete ŋu le yiyi me o alo tro keŋkeŋ,” AVSF gblɔ.

Habɔbɔa bia dukɔa ƒe adzɔgbeɖeɖe yeye ɖe agbanɔamedzi kple nunya nyui dotukpɔkpɔ ŋu be woawɔ Ghana ƒe mɔwo dedie na ame katã.