Nufiala kple nukpafĩatsitretsiɖeɖela George Ashilevi xlɔ̃nu be akɔflefle megale dunyo-hawo kple tiotia ʋiʋli gbeɖeɖewo ko me o, ke boŋ eka ɖe Ghana-tɔwo fe hadomegbenɔnɔ fe akpa geɖewo me.

Esi wònɔ nu gblɔm le JoyNews Impact Makers Foundation’s dukɔa fe tɔtrɔdodo dzeɖoɖo le akɔflefle ŋu le Ho le Volta Nutome le Fiɖa, Sutoa 31 lia dzi la, Aƒetɔ Ashilevi gblɔ be nuwɔna sia ɖo ke ɖe dɔwɔƒewo kple habɔbɔwo me vevie, esi le afɔku gã aɖe do mɛ na dukɔa fe dukɔmɔfiamɔnu fe asixɔxɔwo.

Le eya ŋutɔ fe nya nu la, efe ƒe geɖewo fe nusɔsrɔ̃ kple numeku le nya sia ŋu, kple ŋkuɖoɖo tiotiawo kple dunyao-hawo fe tiotia gbãtɔwo dzi kplii wòka ɖe edzi be akɔflefle le kakam ɖe edzi geɖe wu.

“Abe suku kɔkɔ fialaeneene la, mefiam nya sia le ɣeyiɣi didi aɖe me. Mefiaa efe gɔmeɖoanyi gɔmesese dzesiwo, eyata meɖoe be madze mɔ aɖawɔ dɔ le gbedzi be makpɔe le nye ŋutɔ ŋku me,” eia gblɔ.

Eɖe eme be yede dunyo-hawo fe tiotia gbãtɔwo kple tiotia geɖewo me be yakpɔ ale si nuwɔna sia trɔ le ƒewo me.

“Mekplɔ tiotia gbãtɔ geɖe siwo wowɔ kple tiotiawo ɖo be madze ɖase na nye ŋutɔ. Menye nu yeye aɖeke o. Enɔ anyi, gake fifia la, ele trɔtrɔm. Ele dzidzim ɖe edzi,” eia gblɔ.

Aƒetɔ Ashilevi gblɔ be amewo fe susu nɔa akɔflefle dzi zi geɖe le dunyao-hawo dome, gake kuxi sia kaka ɖe gbi do ŋgɔ wu dunyao-hawo fe nyawo.

“Míafe susu nɔa dunyao-hawo kple wofe amedɔdɔwo dzi zi geɖe. Gake ne enye ha suewoe, sukuviwo fe habɔbɔwoe la, amewo le ga xena ɖe akɔwo ta,” eia gblɔ.

Egblɔ be nuwɔna sia ɖo ke ɖe hadome fe akpa vovovowo me.

“Míafe susu meganɔ dunyao-hawo ko dzi gbeɖe o. Míawo ŋutɔwo dome hã, le mɔ suewo nu, le sɔlemehawo me, le suku kɔkɔwo me, le nyadzɔdzɔgblɔlawo kple kadodo dɔwɔlawo dome, afi sia afi la, akɔflefle fe kpɔɖeŋu aɖe le afima,” eia gblɔ.

Nukpafĩatsitretsiɖeɖela sia ɖii fia be togbɔ be akɔflefle nɔ anyi le ƒe geɖewo me hã, hadomegbenɔnɔ fe nyadzɔɖegblɔ mɔne kple kɔmpiuta mɔnu bubuwo fe dzidziɖedzi na wòze kɔte wu.

“Efe dzendzen, nyadzɔɖegblɔ yeyewa le nu geɖe ɖem fiam. Eya ta fifia míele kadodo kplii vevie,” eia gblɔ.

Eɖo ŋku edzi be le ƒe siwo va yi me la, woɖɔliam akɔwo zi geɖe ɖe nu bɔbɔewo ta wu ga gãwo.

“Enɔ anyi. Amewo dzraa wofe akɔwo ɖe bentua, agbeli, nu suewo ta. Gake esi dukɔmɔfiamɔnu dze egɔme le tsim la, agbɔsɔsɔa hã dzina ɖe edzi, eye eyae míele kpɔm fifia,” eia ɖe eme.

Aƒetɔ Ashilevi xlɔ̃nu be akɔflefle fe dzidziɖedzi le Ghana fe dukɔmɔfiamɔnu gblẽm le eme.

“Nyo nu dzɔhu gã aɖe wònye na mí elabena ele dukɔmɔfiamɔnu si míele zãm fe nyonyome gblẽm,” eia gblɔ.

Eɖe eme be nuwɔna sia gblẽa tiotia fe ʋiʋli me to ga wɔwɔ be wòanye nu vevi wu ŋutete, susuwo alo kplɔla nyui fe nɔnɔmewo me.

“Egblẽa míafe tiotia ʋiʋli me. Ne gaea mele asiwó o la, maɖo eme o. Susu nyuiwo ate ŋu anɔ asiwó. Ateau ŋu anye aɖaŋudola le akpa ɖe fia me. Gake ne gaea mele asiwó o… àyiyi ɖe afima, eye àtrɔ gbɔ,” eia gblɔ.