Ho-Dome Nyɔfaga le Asogli Traditional Area, Mama Atrato II, gblɔ be akɔflefle xe mɔ na Togbe Afede XIV be wòagadi zĩ evelia abe Dukɔa Eŋu Fiawo Ƒe Afe (National House of Chiefs) ƒe Zimenɔla ene.
Le eƒe nyagbɔgblɔ nu la, fiawo kple kplɔlawo tiatia le Fiawo Ƒe Afe la me zuzu nu si ga kple nuvɔ̃wo xɔ afe ɖo vevie, eye wòle bubu ɖem le dɔwɔƒea ŋu.
Esi wòfɔ nu le JoyNews Impact Makers Foundation ƒe numedzodzro si xɔ “Democracy is not for Sale” dzi le Fiɖa, Yulioda 31 dzi la, Mama Atrato II gblɔ be dziɖuɖuŋumetsiwo ma ʋuwo kple ga be yewoatsɔ atrɔ tɔtrɔ siwo adzo le tiatiawo me le fiaɖuɖu dɔwɔƒea me.
“Ne mǐeva míaƒe fiawo ŋu la, nu si wɔe vevie wu ye nye be ne edi be yeazu Fiawo Ƒe Afe la ƒe Zimenɔla la, amewo flea akɔ,” eyae gblɔ.
Etsɔ nuwɔna sia si ŋu wotso afia ɖo kaɖiɖi tẽe kple Togbe Afede XIV ƒe nyametsotso be yemagadi zĩ bubu o.
“Eye biabia la nye be, nu ka ta Togbe Afede meyi zĩ evelia dzi o? Akɔflefle nɔ anyi. Dziɖuɖua nɔ ʋuwo kple ga mam. Eya ta Togbe Afede meyi zĩ evelia dzi o,” eyae wòtso afia.
Esi Nyɔfaga la yɔ nɔnɔmea be “ŋukpenu,” la, exɔ Supreme Court ƒe nyametsotso be woaɖe tefenɔlawo ƒe mɔnu (delegate system) ɖa kple dzidzɔ, eye wògblɔ be ezuzu nu si dzi nufitifitiwɔwɔ tea ŋu xɔa afe ɖo bɔbɔe.
“Enye ŋukpenu ŋutɔ. Eya ta le dzidzɔkpɔkpɔ gã me be delegate system la woaɖee ɖa le Supreme Court. Eye medoa gbe na panellist siwo katã nɔ panel ma dzi,” eyae gblɔ.
Egagblɔ be woabia tso amesiwo di be yewoazu tefenɔlawo gɔ̃ hã si be woaxe ga hafi woakpɔ gome le tiatiatɔtrɔ ƒe mɔɖeɖe me.
“Hafi naazu tefenɔla gɔ̃ hã la, ele be naxe ga. Nu ɖeka ye nye ma. Hafi naazu tefenɔla la, ele be naxe ga. Eya ta akɔflefle va tsi anyi,” eyae wògblɔ.
Mama Atrato II ɖe mɔpɔpɔ fia be tefenɔlawo ƒe mɔnu ɖeɖe ɖa ana tefenɔlawo ƒe dɔwɔwɔ nyo ɖe edzi eye wòana ame siwo ŋu ŋutete le la ye woatia be woawɔ dɔ ɖe yewoƒe nutowo ƒe ŋgɔyiyi hiãwo ŋuti.
“Fifia esi woɖe tefenɔlawo ƒe mɔnu la ɖa la, na mǐado gbe ɖa eye mǐakpɔ ea ne mǐate ŋu akpɔ ame nyuitɔwo siwo anɔ nuto la tefe,” eyae gblɔ.
Eƒo nu tsi tre ɖe dunyahehedɔwɔla ɖewo ŋu be wotiaa yewo ŋutɔwo ƒe viɖewo gbɔkpɔkpɔ le esi woatsɔ ŋgɔyiyi ada ɖe ŋgɔ tefe.
“Ame akpa gãtɔ siwo mǐeɖo tefe aɖewo la menyana be nu geɖe le hiãm nuto la o. Míaƒe dunyahelawo le afima na yewo ɖokui, eye womaɖi ƒo kpekpeɖeameŋu o,” eyae wògaxɔe ɖe edzi.
Nyɔfaga la ɖe mɔpɔpɔ fia be akɔflefle nu tsoakpɔ ana mɔ kɔ na kplɔla kaɖiɖitɔ siwo awɔ dɔ dzonamɛtɔe be nuto la nakpɔ ŋgɔyiyi.
“Eye mǐedoa gbe ɖa be ne woɖe akɔflefle mɔnu la ɖa la, mǐakpɔ ame siwo da eba be woaɖo wo ɖe tefe aɖewo eye woawɔ dɔ be nuto la nakpɔ ŋgɔyiyi,” eyae wògblɔ.





Ŋuɖoɖowo (0)