Wa West teƒenɔla (MP), Aƒetɔ Peter Lanchene Toobu, bia be nutifafa nava eye wòdo ŋusẽ Ghana Police Service be woawɔ numedzodzro tsitotsito si me amedokuiwɔwɔ mele o ɖe Abu Tijani, si wonya nyuie be “master one”, ƒe ku ŋu, si wobe eku le kpovitɔwo ƒe gaxɔ me.

MP la wɔ biaɖase sia le nyadzɔdzɔgblɔlawo ƒe kpekpe aɖe me le Wa le Yawoɖagbe, eye wògblɔ be dzɔdzɔme sia he dzidzematsitsiaɖe vɛ na dukɔa eye wòte gbe ɖe akpata/numedzodzo le kɔte ŋu be dukɔa ƒe kakaɖedzi nanɔ anyi. 

Aƒetɔ Toobu gblɔ be Abu Tijani, si wodi be yewoalẽ le Lassia Tuolu-Kendeu masɔmasɔ didi la me eye wolẽe le Siamlɔm 25, 2026 dzi la, ƒe ku la, ele be woawɔ numedzodzro le eŋu le Ghana ƒe sewo nu.

Egaɖo kuku na Attorney-General ƒe Dɔwɔƒe kple Senyawo ƒe Dɔwɔƒe be woakpɔ egbɔ be woawɔ ʋɔnudrɔ̃ɖoɖo dzɔdzɔe, si me ŋkumebubu mele o, eye wòawɔ kabakaba le nya sia nya si wohehe tso masɔmasɔ la me ŋu, le gbeɖeɖe ɖe edzi me be ele be ʋɔnudrɔ̃ɖoɖo nava bɔbɔe maʋamatsɔmatsɔ walla ŋkugbãgbã manɔmee elabena “nudɔwɔwɔ wɔna ɖe amesiame ŋutɔ dzi, ke menye dukɔa katã dzi o.” 

MP la gblɔ be nutoa me masɔmasɔ sia, si dze egɔme le Masa 15, 2024 dzi la, tsɔ amega adre ƒe agbe, na ame geɖewɔ abi, gblẽ nunɔamesiwo kple nutifafa nanɔanyi si nɔ dukɔ eveawo dome xoxo la me.

Eɖe eme be togbo be dedienɔnɔ dɔwɔƒewo trɔ nutifafa vɛ eye nutifafawɔɖoɖo si nutome gã dziɖuɖumegãnɔla kple Regional Security Council (REGSEC) ƒe zikpuiɖeanyiɖila, Charles Lwanga Puozuing, nɔ ŋgɔ na la nɔ ŋgɔyiyi me hã la, ɖoɖoa xɔ afɔku le esi wowu sɔhɛ eve tso Bakpateng teɖe Lassia Tuolu ŋu le Kendeu le Adeɖekpɔxi 23, 2025 dzi. 

Le Aƒetɔ Toobu ƒe nyagblɔɖi nu la, kpovitɔwo lĩ ame 10 siwo ŋu woka aɖe le le nuwɔna la megbe, eye woɖe mɔ na ame aseɖe mevi be woado le gaxɔ me le mɔɖeɖe me le megbe, gake ame ɖeka nɔ gaxɔ me le amewuwu ŋuti nudodowo ta. Numedzodzro bɔbɔewo trɔ zɔ eye woɖe ame geɖewo siwo ŋu woko aɖe le la fia, kple Abu Tijani hã le eme, amesi si le lĩlĩ nu vaseɖe esi wolẽe le Siamlɔm me le Ƒe sia me. 

MP la gblɔ be yeyi Wechiau le Kuɖagbe be yeakpɔ dedienɔnɔ ƒe nɔnɔme ɖa, afisi yekpe kple Fiagã kple eƒe Aɖaŋuɖolawo, yeaxɔ dedienɔnɔ ŋuti nyadrawo eye yekpɔ xɔ aɖe si sɔhɛ aɖewo tɔ dzo le masɔmasɔwo me la ɖa. 

Esi wòɖe eƒe vevesese fia na ƒome siwo bu woƒe ametɔwo le masɔmasɔ la me la, Aƒetɔ Toobu gblɔ be mele be nutoawo nayi edzi anɔ woƒe sɔhɛwo bum ɖe ŋutasẽnuwɔwɔwo me o, eye wògae kpe ɖe eŋu be hiã, dɔlẽle, dɔwɔwɔmanɔmesi, anyinɔnɔmatsɔmatsɔ kple agbalẽmenyanya yewo nye futɔ vavã siwo dze ŋgɔ nuto la.

Edo ŋusẽ nutometɔwo be woadzudzɔ nya siwo maɖo kpe edzi o, nya siwo he dɔmedzoe vɛ kple fuléle ƒe nufoɖiwo kaka, vevietɔ le kadodo mɔwo dzi (social media), le aɖaŋuɖoɖo me be aɖeɖe sia aɖeate ŋu ana dziku nado ŋusẽ ɖe edzi. 

Aƒetɔ Toobu gaba kuku na akpa siwo nɔ masɔmasɔ la me be woatrɔ ava nutifafakpekpe kplɔ̃ ŋu le REGSEC ƒe mɔfiame te, eye wògblɔ be nutifafa mavɔ ate ŋu ava to dzeɖoɖo, dzidzenɔnɔ kple mɔɖeɖe me koe.

Ega bia tso Lassia Tuolu, Kendeu, Wechiau kple nuto siwo le eŋu la me tɔwo si be woawɔ ɖeka kple dedienɔnɔ dɔwɔlawo eye woagbe hlɔ̃biabia ƒe dzedzeme, le esi wòkafu dedienɔnɔ dɔwɔlawo ɖe woƒe dɔwɔwɔ le nunya me kple vɔsa le agbewo kple nunɔamesiwo takpɔpɔ me ta. 

MP la ɖo kuku na konutɔwo, subɔsubɔ kplɔlawo, nyonuwo, sɔhɛwo ƒe hawo kple dumeviwo ƒe kpekpewo be woazu nutifafadɔwɔlawo eye woawɔ dɔ ɖekae be woatrɔ kaɖedzi vɛ eye woado nutifafa mavɔ ɖe ŋgɔ le Wa West.

Nyagblɔɖi aɖe si Upper West Regional Police Command ɖe ɖe go le Blaɖagbe gblɔ be ame si ŋu woko aɖe le la, nɔ woƒe amedidilist me le esi wobe esi le lĩlĩ me le Daɖasi 11, 2026 dzi, eye wòɣla dokui togbɔ be woɖo kuku to Wechau Fiagã kple nutome metɔwo dzi be wòakpe ɖe numedzodzro ŋu hã.

 Kpovitɔwo gblɔ be etsi tre ɖe lĩlĩ ŋu esi wolẽe le nuwuwu, eye wòna abi kpovitɔ eve hafi woɖue dzi.

Le biabiawo me la, ame si ŋu woka aɖe le la lɔ̃ be yele nya la me eye wògblɔ na numedzolawo be woaɖi ame eve siwo ku la le Wechau le gɔmedzedze hafi ye kple yeƒe dɔwɔhatiwo yewoɖe wo eye yewogaɖi wo le Black Volta Tɔsisi la godo le Burkina Faso be yewoatsɔ ɣla nuvɔ̃ la.

Kpovitɔwo kplɔe yi teƒe si wobe woaɖi wo le gɔmedzedze, si le abe kilometa etɔ̃ le Wechau ƒe ɣetoɖofe lɔ, gake keɖeɖe mado amegbetɔ ƒe ƒu aɖeke ɖe go o. Wobe eyi edzi nɔ egblɔm be woaɖe kukuwo tso afima le ŋkeke aɖewo megbe tso ɖiɖi gbãtɔ me.

Nyagblɔɖi la gblɔ be esi numedzolawo nɔ ame si ŋu woka aɖe le la kplɔm le megbe be wòaɖe teƒe si eƒe dɔwɔhati aɖe le le Nakore Mɔ dzi fia la, eveve ta helĩhelĩ.

 Woɖo te dɔwɔna la eye wohe kplɔe kabakaba yi Seventh Day Adventist (SDA) Kɔpitiku le Wa, afisi woxɔe le aɖabaƒoƒo 1:00 p.m. lɔ gake wogblɔ be eku le 4:37 p.m. me togbo be woxɔ atikeke hã.

GORDON WELLU YEE ŊƆE