Fiasenii bibii ni teŋgbe nii (SMEs) ji dji-nɔ-yeli kɛ-ha nitsumɔi babaoo yɛ Ghana ni amɛhaa mɛi miliɔnii babaoo nitsumɔ hegbɛi.
Etsɛŋ̃ akɛ amɛhe hiaa loloɔ, SMEs babaoo kɛ amɛ-jwɛŋmɔ kpaa nɔ kɛ-yaa nii feemɔ ni amɛ-hɔ̃ɔ nɔ pɛ ni amɛ-feee nɔ ni he hiaa kɛ-ha mɛi ni heɔ nii a-hiami-nii leemɔ. Enɛ fɛɛ kɛ jarayeli nii ayii-shĩi gboɔ, kɛ mɛi ni heɔ nii anɔkwayeli ni waooo, kɛ nitsumɔ nɔ-fɔ̃ɔ baa.
Jarayeli mlini-hiɛ-kaamɔ ji nitsumɔ he-jwɛŋmɔ ni kɛ mɔ ni heɔ nii fɔ̃ɔ jarayeli-yiŋkpɛɛ fɛɛ mli teŋ. Yɛ nɔ ni amɛa-fee nii pɛ ni amɛ-ka hiɛ akɛ mɛi baahe kɛkɛ lenn, jarayeli-mlini-kaalɔi lɛ klɛklɛ amɛleɔ nɔ ni mɔ ni heɔ nii lɛ hiaa lɛ ni kɛkɛ lɛ amɛfeɔ nibii ni amɛhaa sɔɔmɔi ni kɛ tɔɔ mɛi a-hiami-nii lɛ haa fɛo fe amɛ-hetsɛ̃lɔi.
Biɛ ji yiŋtoi 38 ni mli wa hewɔ ni ehia akɛ SME fɛɛ SME yɛ Ghana amɔ jarayeli mlini-hiɛ-kaamɔ mli.
- Eyeɔ ebuaɔ nitsumɔi ni amɛnuɔ mɛi ni heɔ nii a-hiami-nii a-shishi.
- Ehaɔ mɛi ni heɔ nii a-miishɛɛ daa.
- Emaa mɛi ni heɔ nii a-nɔkwayeli kɛ-haa be kɛ be.
- Ehaɔ nii-he-naa dãa kɛ-yaa hiɛ.
- Ewoɔ nitsumɔ gbɛi lɛ mli hewalɛ.
- Ehaɔ amɛnaa hegbɛ fe amɛ-hetsɛ̃lɔi.
- Ehaɔ nii-hɔ̃ɔ nitsumɔ kpaa gbɛ kpakpa.
- Ehaɔ shika-nyɔmɔ shishi kpaa hiɛ.
- Egbeeɔ jarayeli fite-fitei a-shishi.
- Eyeɔ ebuaɔ kɛ-naa jarayeli hegbɛi hei.
- Efiɔ nibii hei a-feemɔ sɛɛ kɛ-jɛ mɛi ni heɔ nii a-naa-baamɔ nɔ.
- Ehaɔ nii ni afeɔ kɛ sɔɔmɔi a-kpakpa-feemɔ yaa hiɛ.
- Ewoɔ mɛi ni heɔ nii kɛ amɛ-teŋ wetso hewalɛ.
- Ewoɔ gbɛ kpakpa nɔ sanegbaa kɛ mɛi ni heɔ nii amɛ-teŋ hewalɛ.
- Ehaɔ mɛi ni heɔ nii amɛ-hemɔkɛyeli yaa hiɛ.
- Ehaɔ mɛi ni heɔ nii hiɛɔ nitsumɔ lɛ sɛɛ.
- Eyeɔ ebuaɔ nitsumɔi amɛ-haa he-too oya kɛ-haa jarayeli tsakemɔi.
- Ewoɔ jara-toomɔ yiŋkpɛɛ kpakpaa sɛɛ.
- Efiɔ nibii hei a-kɛ-ba-jaramli eye-unɔ-seeni sɛɛ.
- Ewoɔ daa jarayeli tao-tsɛmɔ-nii sɛɛ.
- Ehaɔ yiŋkpɛɛ feemɔ hiɔ kɛ-jɛ mɛi ni heɔ nii a-he ni-leemɔ nɔ.
- Ewoɔ intanɛt nɔ jarayeli yeli kɛ buamɔ hewalɛ.
- Ehaɔ mɛi a-he-wo-mli yɛ soosho media nɔ yaa hiɛ.
- Ehaɔ daa daa naabu kɛ naabu saji a-jiewɔ yaa hiɛ.
- Egbeeɔ mɛi ni heɔ nii a-sɛɛ-fɔɔ-nɔ a-shishi kɛ-tsɔ hiɛ-kɛ-mɔ-saji mli.
- Ehaɔ nitsulɔi leɔ nɔ ni mɛi ni heɔ nii lɛ kpaa gbɛ.
- Eyeɔ ebuaɔ nitsumɔi ni amɛ-kɛ amɛ-he kpoɔ kɛ-jeɔ amɛ-hetsɛ̃lɔi a-he.
- Efiɔ nitsumɔ hiɛ-yaa ni hiɔ shi daa lɛ sɛɛ.
- Ehaɔ nitsumɔ mli waɔ yɛ shika tsakemɔi a-be mli.
- Egblaɔ shika-wolɔi kɛ shika nitsumɔ-hei amɛ-baa.
- Ehaɔ wetso kpakpa hiɔ mɛi ni gbaɔ nii kɛ mɛi ni kɛ nii baa amɛ-teŋ.
- Ewoɔ jarayeli mlini-jeŋba kpakpa sɛɛ.
- Ewoɔ jara ni mɔ ni heɔ nii lɛ eyeɔ kɛ-baa lɛ jara nɔ.
- Efiɔ nitsumɔ shwaa kɛ-yaa jarayeli hei hei a-mli sɛɛ.
- Ehaɔ amɛ-kɛ amɛ-nii tsuɔ nitso kpakpa nɔ kɛ-tsɔ mɔ ni heɔ nii a-jara nɔ.
- Ewoɔ he-tsakemɔ kpakpa daa lɛ he jeŋba sɛɛ.
- Ewoɔ maŋ lɛ shika hiɛ-yaa sɛɛ kɛ-tsɔ SMEs hewalɛ-woomɔ nɔ.
- Etsakeɔ nitsumɔi kɛ-jeɔ nii-feemɔ hiɛ-kaamɔ nɔ kɛ-yaa mɛi ni heɔ nii amɛ-hiɛ-kaamɔ nɔ diɛŋtsɛ.
Gbɛ ni A-baa-tsɔ Nɔ Kɛ-Yaa Hiɛ
Yɛ ŋmɛnɛ jarayeli he ni hetsɛ̃mɔ yɔɔ nɛɛ mli, hiɛ-yaa jɛɛɛ mɔ ni feɔ nii babaoo nɔ dɔŋn, shi e-jɛɔ mɔ ni nuɔ mɛi ni heɔ nii a-shishi fe mɔ fɛɛ mɔ nɔ. SMEs ni mɔɔ jarayeli mlini-hiɛ-kaamɔ mli lɛ yɔɔ hegbɛ kpakpa akɛ amɛ-baa-mã gbɛi wulu, amɛ-hiɛ mɛi ni heɔ nii anɔkwafoi amɛ-dɛŋ, amɛ-kɛ amɛ-he baa-fɔ̃ jarayeli tsakemɔi a-mli, ni amɛ-naa hiɛ-yaa ni hiɔ shi daa.
Kɛ-ha Ghana nitsumɔ-nyɛlɔi lɛ, jarayeli esaii akɛ akwɛɔ lɛ akɛ nii-hɔ̃ɔ gbɛjianɔtoo ni afeɔ be kɛ be kɛkɛ, shi moŋ akɛ nitsumɔ lɛ fɛɛ he-jwɛŋmɔ ni tsɔɔ gbɛ. Yiŋkpɛɛ fɛɛ yiŋkpɛɛ—kɛ-jɛ nii a-feemɔ kɛ a-jara-toomɔ nɔ kɛ-yashi sɔɔmɔ kɛ sanegbaa nɔ lɛ—sa akɛ eje shishi kɛ-jɛ sanebimo ni he hiaa kome nɛɛ nɔ: “Nii ni fe fɛɛ ni woɔ jara kɛ-haa wɔ-mɛi ni heɔ nii lɛ ji mɛni?”
SMEs ni daa amɛ-haa sanebimo nɛɛ he too lɛ amɛ-ji mɛi ni baa-ye omanyɛ yɛ Ghana jarayeli ni tsakeɔ daa nɛɛ mli.
A-kɛ-jɛ Ŋmalɔ Lɛ Ŋɔɔ
Dr. Ibn Kailan Abdul-Hamid ji Marketing Department lɛ Yi yɛ University of Professional Studies, Accra (UPSA). Ji nikasemɔ-tsɔɔlɔ ni ji jarayeli nitsulɔ ni yɔɔ ni-le-mɔ kpakpa yɛ jarayeli, nitsumɔ gbɛjianɔtoo, kɛ mɛi ni heɔ nii a-jeŋba mli.




Hetooi (0)