Gbɔmɔ hegbɛi kui ko ni tsɛɔ ahe Rights Accountability Network Africa (RANA) lɛ ebi Ahafo Ano South East Parliament Nyo Yakubu Mohammed ni eya tsɔsemɔ ni hi yɛ gbekɛbii a-hebaa, gbekɛbii a-hegbɛi kɛ onukpa kɛ gbekɛ teŋ gbɛtsɔɔmɔi sɔŋŋ ahe yɛ wiemɔi komɛi ni ewie kɛtsɔɔ primary skul gbekɛ yoo ko beni amɛba Parliament sramɔ mli lɛ sɛɛ.
Kui lɛ ebi Parliament hu ni etsi MP lɛ gbɛ kɛje nitsumɔ ni feɔ kɛ gbekɛbii loo skul kui ni baa Parliament lɛ ahe kɛyashi beni egbe tsɔsemɔ lɛ naa.
RANA kɛɛ enɛ he hiaa bɔ ni afee ni maŋ nitselɔi anuumɔ sajiagba kɛ jeŋba saŋŋ ahe gbɛtsɔɔmɔi ashishi kɛji amɛ kɛ gbekɛbii miiwie loo miifee nii.
“Mɔ ni sane lɛ kɔɔ ehe lɛ esa ni eya tsɔsemɔ ni sa yɛ gbekɛbii a-hebaa, gbekɛbii a-hegbɛi, onukpa kɛ gbekɛ teŋ gbɛtsɔɔmɔi kɛ yei kɛ hii a-saji awe okadii awiemɔ mli. Kɛyashi beni egbe tsɔsemɔ lɛ naa lɛ, esaee ni etsu parliamentary nitsumɔ ko ni feɔ kɛ gbekɛbii loo skul kui ni baa lɛ daakɛ,” kui lɛ tsɔɔ mli.
Tsi-mo-mɔ enɛ ba yɛ video ko ni egbɛ ejahe wulu ni anaa Ataa Yakubu Mohammed mli miikɛɛ primary skul gbekɛ yoo ko yɛ Parliament sramɔ mli akɛ: “Ofeɔ fɛo waa. Kɛ́ oda lɛ, makpɛ́ o-haa mi. Hewo lɛ miŋa ni.”
Sɛɛ kɛba lɛ, MP lɛ wo gbekɛ lɛ hewalɛ ni ewo eyiŋ ni ebatsɔ Parliament Nyo.
Wiemɔi lɛ tsie maŋ mli nyɛɛmɔ, ni gbekɛbii a-hegbɛi a-fiafialɔi komɛi kɛ maŋbii a-mli bii wie akɛ eeee sa.
Ataa Yakubu Mohammed sɛɛ lɛ kpa fai kpoo, ni etsɔɔ mli akɛ ewiemɔ lɛ jɛ kusum shefeemɔ ni yɔɔ Mossi kɛ Dagomba maŋbii a-teŋ mli lɛ nɔ.
“Miyeɔ dɔmɔ waa yɛ mi-wiemɔi amli ni mikpaa fai kpoo kɛ kpeemɔ sɔŋŋ kɛyaha hei ni sa, skul nitselɔi, gbekɛ lɛ, efɔlɔi kɛ e-weku, kɛ maŋ muɔ fɛɛ,” ewie.
Beni amɛheɔ faikpamɔ lɛ amɛyeɔ lɛ, RANA kɛɛ nifeemɔ enɛ esa ni ekɛ tsakemɔi wuloi aba Parliament nitsumɔ mli.
“Faikpamɔ jeee gbekɛbii a-hebaa mlila ni,” kui lɛ tsɔɔ mli, ni amɛtsɔɔ mli akɛ beni faikpamɔ gbeɔ mɔ kome jeŋba naa lɛ, etsɔɔɔ gbɛ kɛji agbe nitsumɔ he agbɛnɛ kɛ sanebimɔi ahe too.
RANA kɛɛ gbekɛbii ni baa Parliament lɛ esa ni abu amɛ klɛklɛɛ akɛ gbekɛbii, maŋbii kɛ hienɔtɔlɔi yɛ hiɛmɛɛ, jeee ni awo amɛ yɛ shihilɛi ni kɛ onukpa kɛ gbekɛ teŋ gbɛtsɔɔmɔi ni esaee baa.
“Gbekɛ ni baa Parliament lɛ esa ni ahe e-atuu klɛklɛɛ akɛ gbekɛ, maŋnyo kɛ hiɛnɔtɔlɔ ni baaba yɛ hiɛmɛɛ—jeee ni awo e-hiɛ yɛ maŋ mli akɛ mɔ ko ni kɛ onukpa maŋkwɛlɔ miifee ayefeemɔ loo gbalashihilɛ mli saji,” kuu lɛ kɛɛ.
Kui lɛ ebi Parliament hu ni etoo gbekɛbii a-hebaa mlilai sɔŋŋ ni kɔɔ skul sramɔi, gbekɛbii a-nitsumɔi, teemɔ saji, mfonirifeemɔ, heŋmɛɛ-ee, amaniɛbɔɔ gbɛtsɔɔmɔi kɛ nitsumɔ he gbɛtsɔɔmɔi ahe.
Miitao tsɔsemɔ ni afee gbɛmɔ kɛha Parliament Mli Bii fɛɛ kɛ Parliament nitselɔi fɛɛ ni yeɔ gbɛfɛɛ yɛ nifeemɔi ni kɛ gbekɛbii feɔ mli.
RANA bi lolo akɛ atoo he ko ni anaa faŋŋ kɛha hebaa sane agbaa heni gbekɛbii, fɔlɔi, tsɔɔlɔi kɛ skulii nyɛɔ amɛbɔɔ amɛ-haomɔi ahe amaniɛ yɛ teemɔ mli.
Kuu lɛ wo maŋ nɔyeli lɛ hewalɛ hu ni efe gbekɛbii a-hebaa mlilai woyii yɛ maŋ nitsulɔi a-hei fɛɛ, ni kɛ ministries, departments, agencies, local assemblies kɛ maŋ nifeemɔi ni kɛ gbekɛbii feɔ lɛ fata he.
Ebɔ kɔkɔ akɛ akagbɛ gbekɛ yoo ni yɔɔ mlanaagbee mli lɛ maŋ hiɛ dɔnn, ejaakɛ gbekɛ lɛ kasha baakpe hiɛshikamɔ yɛ onukpai a-maŋkwɛmɔ mlanai amli.
“Enɛ jeee gbekɛ lɛ hiɛfite-feemɔ. Esaee ni ebatsɔ hiɛshikamɔ-pila yɛ onukpai a-maŋkwɛmɔ mlanai amli,” RANA tsɔɔ mli.
Kui lɛ ebi hetoo yɛ Parliament dɛŋ yɛ nitsumɔ gbii nyɔŋma kɛ ejwɛ mli, ni amɛmiima nɔ akɛ esa ni ajɛ mɔ kome gbe-naa sane lɛ nɔ ni afee gbekɛbii a-hebaa kpanaa yɛ maŋ hei.





Hetooi (0)