Husu nɔ maji aŋɔɔ kɛji otia Ghana–Togo husu lɛ nɔ yɛ Oti Pokaa lɛ mli emɔ amɛdɛmɔi hiɛ kɛha gbeŋmɛi kpakpai, helatsɛmɔ hehei, fɔɔn nitsumɔi kɛ shweshweeshwe he yeli kɛsɛɛ ji Ghana Boundary Commission Gbejianɔtoo lɛ gbe gbi enumɔ nitsumɔ kwɛmɔ nɔ daa ni amɛfeɔ koni amɛwaje husu nitsumɔi nɔkwɛmɔ kɛ kpokpaa lɛ nɔ yewɔɔ kɛ yewɔɔ naagbai amli.
Ghana Boundary Commission (GhBC) lɛ nɔyi-kpeedee Major General Anthony Ntem nyɛ nitsumɔ lɛ hiɛ kɛjɛ July 27 kɛyashĩ 31 yɛ Kadjebi Kpokpaa lɛ mli, Nkwanta Shishi Kpokpaa kɛ Nkwanta Kooyigbe Kpokpaa lɛ mli.
Nitsumɔ nɛɛ ji Commission lɛ mɔdengbɔi lɛ afã ni amɛkɛwajeɔ husu nɔkwɛmɔ, amɛhaɔ husu nɔ shweshweeshwe yeɔ, amɛhaɔ kpaa weku bɔɔ kɛ husu nɔ bii lɛ mli waɔ, kɛ gbɔmɛi ashweshweeshwe kɛ yewɔɔ naagbai ni maŋbii ni hiɛɔ Ghana boka husu nɔ lɛ kpeɔ kɛhɔɔ lɛ kwɛmɔ.
Nitsumɔ saneyeli nɛɛ kɛ sanegbaa kɛ mɛi ni nɔ fɛɛ nɔ ka amɛnɔ lɛ, maŋbii kpeei, husu nɔ hehei ni ahala lɛ ashalemɔ, kɛ Jeŋ Fɛɛ Husu Okadii (IBPs) akwɛmɔ ba kpe.

Be ni amɛyafeɔ nitsumɔi yɛ Kadjebi Kpokpaa lɛ mli lɛ, Nɔyi-kpeedee lɛ kɛ e-bii lɛ kpe Ampeyoo, Ahamansu kɛ Butabe maŋbii yɛ Dodi Papaso dada ni amɛya Nkwanta Shishi Kpokpaa lɛ mli, he ni Kpokpaa lɛ Nɔyelo Joseph Awal Abubakari Antwi ya-kpe amɛ yɛ.
Amɛkɛ maŋ tsɛmɛi, kpokpaa nitsulɔi kɛ Dadiase, Kue kɛ Chillinga maŋbii gba husu nɔ shweshweeshwe nifeemɔ, husu nɔ ekomefeemɔ, husu nɔkwɛmɔ kɛ shihilɛ kɛ yewɔɔ naagbai ni husu nɔ maji nɛɛ kpeɔ kɛhɔɔ lɛ he sane.
Maŋbii lɛ kɛ hegbɛ nɛɛ tsu ni amɛtsɔɔ niamɔ hei kɛ tsuji ahe naagbai ni yaa nɔ emɔɔ amɛ walsɛ̃ɛ lɛ.
Be ni ewieɔ yɛ Dadiase Maŋ Tsɛmɛi Asanegbaa Shiya lɛ gbɛfaŋ lɛ, Dadiase Amankrado Nana Amanfo Monfakye I gba afɔ̃ɔ yɛ fɔɔn nitsumɔ nɛtwaak ni bɛ hiɛ yɛ maŋ lɛ mli lɛ he, kɛtsɔɔ ni enɛ haɔ shweshweeshwe nitsulɔi atsɛmɔ waɔ yɛ oyai be mli. Mɛi ni damɔ Kue gbɛfaŋ lɛ hu wie nɔ ni tamɔ nakai nɔŋŋ.
Chillinga maŋbii lɛ kpa fai koni ama gbe kpakpa ni lɔlei nyɛɔ amɛbaa nɔ ni kpaŋɔ amɛ maŋ lɛ kɛyaa Nkwanta, amɛtsɔɔ yɛ mli ni amɛkɛɔ akɛ okwaafoyeli kɛ wo-kwɛlɔi nyɛɔ amɛnyɛɔ ŋmɛlɛtswaa ejwɛ bɔ ni kpa yashiɔ tsɔne ni kɛ amɛ nibii yaa jra no mli.
Amɛkpa fai hu yɛ helatsɛmɔ, nikasemɔ, jra no hehei kɛ shweshweeshwe yeli amli hiɛyaa he, ni amɛtsɔɔ akɛ niamɔ nibii nɛɛ he hiaa waa kɛha shihilɛ hiɛyaa kɛ husu nɔ maji ashishijee shihilɛ emɔmɔ.

Kwɛmɔ nitsumɔ lɛ ba naagbee yɛ Nkwanta Kooyigbe Kpokpaa lɛ mli, he ni Major General Ntem, ni Kpokpaa lɛ Nɔyelo Dordoe Kudjoe Isaiah kɛ lɛ yanyiɛ lɛ, kɛ maŋ tsɛmɛi, kpokpaa nitsulɔi, shweshweeshwe nitsuu nɔhei kɛ Tinjase maŋbii gba sane yɛ.
Sanegbaa lɛ damɔ shweshweeshwe yɛ Ghana–Togo husu lɛ nɔ, Jeŋ Fɛɛ Husu Okadii ashikpɔŋ mli shihilɛ, husu nɔ ekomefeemɔ kɛ gbɔmɛi ashweshweeshwe naagbai ni maŋbii lɛ kpeɔ kɛhɔɔ lɛ nɔ.
Maŋ bii lɛ kpa fai kɛya maŋ nɔyeli lɛ ŋɔɔ koni amɛha Kpassa–Tinjase gbee ni yaa Tinjase husu nɔ tsɔmɔ he lɛ mamɔ gbe eya hiɛ oyai, ni amɛtsɔɔ akɛ gbe kpakpa nɛɛ baaha gbɛfaŋ yaa afee kpakpa ni enyɛ ewa yewɔɔ nitsumɔi yɛ he lɛ.
Amɛbi hu koni amɛna nu kpakpa ni anueɔ kɛ helatsɛmɔ hei kpakpai.
Be ni ehaɔ hetoo yɛ naagbai ni amɛtsɔɔ yɛ sanegbaa nɛɛ mli lɛ, Major General Anthony Ntem jie maŋbii ni hiɛɔ jeŋ fɛɛ husu nɔ lɛ a-hiɛhiɛmɔ kɛ amɛ maŋ-suɔmɔ yi.
Eha maji lɛ le akɛ Ghana Boundary Commission lɛ kɛ minisitiri hei, nitsumɔ hei kɛ kpokpaa kpeei, kɛ yewɔɔ fapɔ̃i baawa kpaa bɔ ni aanyɛ aje gbɛi kɛha amɛ naagbai nɛɛ asaee.
Husu okadii kɛ husu nɔ hehei akwɛmɔ
Kɛtsɔ sanegbaa nɛɛ nɔ lɛ, Nɔyi-kpeedee lɛ kɛ e-bii lɛ kwɛɔ Ghana–Togo jeŋ fɛɛ husu lɛ afãi babaoo amli.
Kuyɛ lɛ kwɛ Jeŋ Fɛɛ Husu Okadii (IBPs) pii ashihilɛ mli koni amɛwaje Commission lɛ leemɔ yɛ husu lɛ he ni amɛna kɛji husu okadii lɛ ebiɔ saeemɔ nitsumɔ.

Biikpeedee lɛ ya-kwɛ husu nɔ hehei ni ahala hu, ni amɛkɛ Ghana Revenue Authority lɛ Customs Division, Ghana Immigration Service kɛ shweshweeshwe nitsulɔi krokomɛi agbɛnaa-nitsulɔi gba sane.
Sanegbaa lɛ damɔ nitsumɔ naagbai kɛ gbɛi ni kɛ husu nɔ shweshweeshwe baawa be ni ehaɔ gbɛfaŋ yaa kɛ jra nɔ feemɔ ni ja yɛ husu lɛ nɔ yaa nɔ.
Ghana Boundary Commission lɛ kɛɔ akɛ nitsumɔ nɛɛ ma amɛ mɔdengbɔɔ nɔ mi kɛha Ghana jeŋ fɛɛ husui a-buu, husu nɔkwɛmɔ wajemɔ, kɛ husu nɔ maji ayewɔɔ kɛ shihilɛ hiɛyaa hiɛjiemɔ kɛtsɔ maŋ tsɛmɛi, kpokpaa assemblies, shweshweeshwe nitsuu hei kɛ yewɔɔ fapɔ̃i ni amɛkɛ bɔɔ kpaa lɛ nɔ.






Hetooi (0)