Ho-Dome Manye ni yɔɔ Asogli Kusum Shikyɛmɛi A-mli, Mama Atrato II, ebɔ kɔɔyɔɔ mli akɛ nibii a-hɔmɔ ni a-feɔ yɛ gbɛ-nɔ-halɔmɔ mli lɛ tsi Togbe Afede XIV gbɛ ni e-kee ta-ji-enyɔ nɔ̃yeli taoni yɛ Jeŋŋ Maŋtsɛmɛi A-tsũ (National House of Chiefs) lɛ mli akɛ Hiɛnyiɛlɔ.
Yɛ enɔ-kɛɛmɔ mli lɛ, hiɛnyiɛlɔi a-halamɔ yɛ Maŋtsɛmɛi A-tsũ lɛ mli ebatsɔ nɔ ni shika kɛ dukui eye enɔ̃ hewalɛ pam, ni e-efite shidaamɔ kɛ anɔkwayeli ni maŋtsɛ-hewalɛ-tsũ lɛ hiɛ.
Yɛ e-wiemɔ mli yɛ JoyNews Impact Makers Foundation dialogue nɔ̃ ni ji “Democracy is not for Sale” yɛ Sohaa, July 31 nɔ lɛ, Mama Atrato II kɛɛ akɛ maŋ-nɔyelɔi a-nitsulɔi tsɔɔ looroi kɛ shika ni amɛ kɛ-fite kɛ-tsake halamɔi a-mli sane yɛ maŋtsɛ-hewalɛ-tsũ lɛ mli.
“Kɛ́ wɔba wɔ-maŋtsɛmɛi a-ŋɔɔ lɛ, nɔ ni mɔɔ mɔi a-tsui fe fɛɛ ji akɛ, kɛ́ ootao ni obatsɔ Maŋtsɛmɛi A-tsũ lɛ Hiɛnyiɛlɔ lɛ, mɛi hɔ̃ɔ halamɔi,” e-kɛɛ.
E-kɛ nifeemɔ nɛɛ kã shi faŋŋ kɛ-fata Togbe Afede XIV yiŋkpɛɛ ni e-fee akɛ e-yaŋ ta-ji-enyɔ lɛ he.
“Ni kɛkɛ lɛ sanebimlɔ ji, mɛni hewɔ Togbe Afede yaaa ta-ji-enyɔ lɛ? Halamɔ-shika-haa yɛ jɛmɛ. Maŋ-nɔyeli lɛ kɛ looroi kɛ shika haa. No hewɔ ni Togbe Afede yaaa ta-ji-enyɔ lɛ,” e-kɛɛ.
Yɛ be mli ni e-tsɛ́ shihilɛ lɛ akɛ “hiɛgbee nɔ̃,” Manye lɛ kɛ miishɛɛ shiye Saneyeli-Tsũ Wulu (Supreme Court) yiŋkpɛɛ ni amɛ-kɛ-fite delegate system lɛ, e-kɛee akɛ tsɔmɔ-gbɛ nɛɛ ebatsɔ nɔ ni mli yɔɔ porɔmɔ.
“Eji hiɛgbee nɔ̃ waa. No hewɔ lɛ emii shɛɔ waa akɛ delegate system lɛ, Supreme Court efite. Ni mii-ha salute kɛ-yaa panellistsi fɛɛ ni yɔɔ panel lɛ nɔ lɛ a-ŋɔɔ,” e-kɛɛ.
E-kɛɛ hu akɛ mɛi ni taoɔ ni amɛ-batsɔ akpɔi-halɔi (delegates) lɛ, esa akɛ amɛ-wo shika po dani amɛ-aa-nyɛ amɛ-fata halamɔ lɛ he.
“Dani obatsɔ delegate po lɛ, esa akɛ owo shika. No ji nɔ̃ kome. Dani obatsɔ delegate lɛ, esa akɛ owo. No hewɔ lɛ halamɔ-shika-haa lɛ eba eye maŋ,” e-kɛɛ.
Mama Atrato II hiɛ hiɛnɔkamɔ akɛ delegate system lɛ ni a-jie lɛ baa-ha maŋ-damɔmɔ hi, ni e-ee-ha a-hala mɛi ni yɔɔ nyɛmɔ kɛ-hiɛ tsɔse-yeli hiamɔ ni maŋ kpokpaa lɛ yɔɔ lɛ kɛ-ya hiɛ.
“Agbɛnɛ ni a-jie delegate system lɛ, ha wɔ-sɔle ni wɔ-kwɛ kɛ́ wɔ-baa-na mɛi kpakpai ni baa-damɔ kpokpaa lɛ najiaŋ,” e-kɛɛ.
E-ka maŋ-kwɛlɔi/politicians komɛi yɛ amɛ-mɔ-diɛŋtsɛ hiɛ-kpaa-gbɛi ni amɛ-kɛ-woɔ hiɛ yɛ maŋ lɛ tsɔse-yeli naajiaŋ.
“Mɛi babaoo ni wɔ-kɛ-woɔ hei komɛi lɛ leee akɛ kpokpaa lɛ hiaa nibii babaoo. Wɔ-politicians lɛ amɛ-diɛŋtsɛ amɛ-hewɔ amɛ-yɔɔ, ni amɛ-yeee tɔɔ dɔŋŋ,” e-fata he.
Manye lɛ hiɛ hiɛnɔkamɔ akɛ halamɔ-shika-haa ni a-fo mli lɛ baa-gbli gbɛ ha hiɛnyiɛlɔi kpakpai ni baa-nyɛ amɛ-bi nii kɛ-ha amɛ-kpokpaji a-tsɔse-yeli.
“Ni wɔ-sɔleɔ akɛ kɛ́ a-jie halamɔ-shika-haa system lɛ, wɔ-baa-na mɛi ni sa ni a-kɛ-wo hei komɛi ni amɛ-bi nii ni kpokpaa lɛ a-tsɔse,” e-kɛɛ.





Hetooi (0)