Ho-Dome Manye yɛ Asogli Kusum Kpɔ lɔɔ mli yɛ Volta Pokpɔŋ lɔɔ mli, Mama Atrato II, ebɔ amaniɛ ni yɔɔ gbeyei akɛ aheɔ woloji kɛ shika pam yɛ Ghana Council of State hala-hala lɔɔ mli, kɛkɛ ni ekɛɔ akɛ delegates komɛi mɔ GH¢5,000 mɔ fɛɛ mɔ kɛtsake amɛwoloji yɛ woloji-kɛmɔ be lɔɔ mli yɛ Volta Pokpɔŋ lɔɔ mli.
Be ni ewieɔ yɛ JoyNews’ Impact Makers Foundation “Democracy Is Not for Sale” maŋ kpee ni afee yɛ Ho yɛ Sohaa, Ayɛwohumɔ 31, maŋ hiɛnyiɛlɔ nɛɛ tsɔɔ akɛ nii ni e-kɛ kpe yɛ be ni etaaoɔ akɛ ebatee Council of State mli yɛ Volta Pokpɔŋ lɔɔ mli lɔɔ eji dɔlɛ tsɔ, ni ekɛɔ akɛ shika matsɛ efe nɔ ni amɔɔ kɛ-heɔ maŋ nitsumɔ hei yɛ hewalɛ kɛ su ni hi tsɔɔmɔ maŋ sɔɔmɔ mli lɔɔ naani.
Yɛ e-wiemɔ mli lɔɔ, shika ni awoɔ yɛ hala-hala feemɔ mli nɛɛ eŋɔ Volta Pokpɔŋ damɔlɔi kpakpai ni ewa amɛ-shishijee, ni e-ha hiɛyaayaa feɔ bleoo yɛ jɛmɛ.
“Be ni mitee ni miwo mi-he haɔmɔ mli akɛ mida Council of State [hala-hala] mli lɔɔ, nii ni yaa nɔ yɛ jɛmɛ lɔɔ dɔɔ sane kɛ dɔɔ mɔ tsɔ ejaakɛ mi-Volta Pokpɔŋ nɛɛ nako hiɛyaayaa,” ekɛɛ kpee-bii amɛ.
Mama Atrato II bɔ amaniɛ akɛ delegates komɛi ni fã gbɛ yɛ Council of State hala-hala lɔɔ mli lɔɔ, awo amɛ ateŋ mɔ fɛɛ mɔ GH¢5,000 koni amɛka amɛwoloji amɛha mɛi pɔtɛɛ komɛi.
Ekɛɛ hu akɛ a-ŋɔ delegates lɔi amɛ fɛɛ yɛ lɔle mli kɛ tee, ni a-ha amɛ hi hotel ko mli yɛ Sogakope dani hala-hala lɔɔ baa.
“Delegates mɔɔ GH¢5,000 koni amɛkɛ hala Council of State,” ebɔ amaniɛ.
“Hiɛgbele sane lɔɔ ji akɛ a-mɔ amɛ a-wo lɔle mli ni a-kɛ amɛ tee Sogakope Hotel ko. Amɛ-fe yɛ jɛmɛ yɛ otsi ehaamɔ gbii amɛ mli. A-kɛɛ amɛ ni amɛye nɔ fɛɛ nɔ ni amɛ-sumɔɔ.”
Manye lɔɔ kɛɛ akɛ delegates kaa kɛ-yashi 40 ná shika nɛɛ amɛji.
Nɔ ni teɔ shi e-woɔ ji, ekɛɛ elɛ nyɛɔ e-haaa delegates amɛ fe GH¢200 pɛ mɔ fɛɛ mɔ yɛ nɔ ni e-tsɛɔ akɛ “ti kɛ lɔle shika”, ni nɛɛ haaa e-nyɛ e-kɛ mɛi ni yɔɔ shika babaoo lɔɔ akpe.
“Aha delegates nyɔŋmai ejwɛ (40) GH¢5,000, be ni mi lɔɔ mi-haaa amɛ fe GH¢200 pɛ eha amɛ-ti. Nyɛ-nyɛɔ nyɛ-yaa sɔsɔɔmɔ yɛ he,” ekɛɛ.
Kusum hiɛnyiɛlɔ nɛɛ bi kɛji mɛi ni ahala amɛ kɛtsɔ woloji-he-kɛ-shika nɛɛ mli lɔɔ nyɛŋ amɛ-fã Volta Pokpɔŋ lɔɔ hianiibii amɛ-hiɛ yɛ anɔkwale mli.
E-ma nɔ mi akɛ akpaa gbɛ akɛ Council of State mli bii asɔɔ akɛ fãlɔi aha amɛ-pokpɔji lɔi kɛtsɔ nitsumo jiijii ni baaba kɛ maŋ mlila kpakpai ni baawa amɛ-mɛi amɛ yɛ maŋ lɔɔ mli.
“Sane biimɔ lɔɔ ji, amɛ-le nɔ ni pokpɔŋ lɔɔ taoɔ?” ebi.
“Council of State lɔɔ e-yɛ jɛmɛ koni e-fã nii eha pokpɔŋ lɔɔ.”
Ekɛɛ akɛ Volta Pokpɔŋ lɔɔ yaa nɔ e-shwɛɔ yɛ hiɛyaayaa mli tokyi kɛtsɔɔ akɛ eyɛ damɔlɔi yɛ maŋ kpeteŋkpele lɔɔ hiɛ, ni nɛɛ teɔ tsui-feemɔ shi kɛji damɔlɔi ni ahala amɛ lɔɔ yaa nɔ amɛ-tsuɔ amɛ-sɔɔmɔ nitsoomɔ lɔɔ.
Mama Atrato II kɛɛ e-kɛ-e-mɔ kpɛ yiŋ akɛ e-baa-mɔ Council of State hala-hala lɔɔ mli be ni maŋbii wo e-hiɛ ka yɛ e-nitsoomɔi kpakpai ni e-fe kɛ wa hiɛyaayaa nitsumɔi yɛ Volta Pokpɔŋ lɔɔ mli lɔɔ sɛɛ.
E-gba akɛ e-wa e-ha a-to dialysis helatseemɔ sɔɔmɔ yɛ pokpɔŋ lɔɔ mli ni e-fe nɔ ko kɛ wa tsɔsefeemɔ hiɛyaayaa, nii ni e-kɛɛ e-ha mɛi babaoo na akɛ e-nyɛŋ e-damɔ Volta Pokpɔŋ lɔɔ hiɛ yɛ anɔkwale mli.
“Miná tsɔne nɔ wiemɔi babaoo. Mɛi kɛɛ, ‘Mama, teemɔ aha wɔ.’ Ajeetsɛlɔi po wo mi-hiɛ ka,’ ekai.
Shi kɛtsɔ enɛ sɛɛ, ekɛɛ nɔ ni e-kɛ kpe lɔɔ kpee gbɛjianɔtoo ni shika eye e-nɔ pam lɔɔ kpo.
Be ni e-tsɔɔ e-hiɛ yɛ Council of State hala-hala lɔɔ mli kɛkɛ lɔɔ, Mama Atrato II kɛɛ woloji-he-kɛ-shika e-gbɛ e-shwɛ maŋkwalɛmli kɛtee maŋ sɔsɔɔmɔ hei krokomɛi mli hu.
Ebɔ amaniɛ akɛ hala-hala yɛ Kristofoi asɔlemɔ hei komɛi a-mli hu, shika-kɛ-wo-tsui nɛɛ yeɔ e-nɔ.
Yɛ e-wiemɔ mli lɔɔ, kusum hei hu e-ŋɔ nɛkɛ feemɔ nɛɛ kɛ-ba amɛ-mli, kɛ-ya-shia hala-hala ni yaa nɔ eha hiɛnyiɛlɔi yɛ Lumɛi a-Shia (House of Chiefs) lɔɔ mli.
Ekɛ-fata he akɛ woloji-he-kɛ-shika ye e-nɔ yɛ be ni ho lɔɔ mli yɛ Lumɛi a-Shia (House of Chiefs) hiɛnyiɛlɔmɔ hala-hala lɔɔ mli, ni e-kɛɛ shika kɛ nibii krokomɛi ni a-ha lɔɔ tsake hala-hala lɔɔ nɔmɔ. E-bi hu nɔ ni ha maŋ-nitsulɔ ni tsɛ́ hiɛ kɛ kusum hiɛnyiɛlɔ Togbe Afede XIV bao-kpeee nitsumɔ be kroe, ni e-kɛɛ woloji-he-kɛ-shika ji nɔ ni ha e-kpa kpaŋmɔ lɔɔ.
Nɛkɛ amaniɛbɔɔ nɛɛ, Manye lɔɔ bɔ yɛ kpee lɔɔ mli ni e-kɛ odasepeemɔ ko baaa kpee lɔɔ shishi.
Mama Atrato II mɔ nɔ ni e-tsɛɔ akɛ Supreme Court gbee delegates gbɛjianɔtoo lɔɔ mli lɔɔ kɛ miishɛɛ, ni e-tsɔɔ e-hiɛ-kakamɔ akɛ enɛ baa-gbae shika hewalɛ yɛ wɔsɛɛ Council of State hala-hala mli.
Ekɛɛ akɛ shika-dufeemɔ jeɔ shishi dani a-baa-ka woloji po, kɛ tsɔɔmɔ akɛ a-taoɔ akɛ mɛi a-wo shika dani amɛ-baa-fe delegates.
“Dani oyatso delegate po lɔɔ, e-sa akɛ o-wo shika,” ebɔ amaniɛ.
Eyɛ mli akɛ e-nyɛ e-kɛɛ akɛ woloji-he-kɛ-shika e-gbɛ kɛ-tee hei babaoo mo, shi e-tsɔɔ e-hiɛ-kakamɔ akɛ hala-hala gbɛjianɔtoo mli tsakemɔi baa-nyɛ a-wo hiɛnyiɛlɔi ni mi-fã amɛ-pokpɔji a-hiɛ yɛ anɔkwale mli.
Manye lɔɔ kɛ woloji-he-kɛ-shika amaniɛbɔɔ nɛɛ kɛ nɔ ni e-tsɛɔ akɛ Volta Pokpɔŋ lɔɔ hiɛyaayaa-jeee fɛɛ nɛɛ kpe.
E-tsɛ́ helatseemɔ hei a-shihilɛ lɔɔ hiɛ dɔlɛ, ni e-kɛɛ pokpɔŋ kɛ maŋ kpeteŋkpele helatsehei yaa nɔ amɛ-naaa nitsumɔ nibii hewia mli tsakemɔi yɛ mli akɛ amɛ-yɛ damɔlɔi yɛ maŋ level afii babaoo.
E-jie Edem Agbana, Ketu North Parliament Bi lɔɔ yi, yɛ e-nyɔjiŋ shika ni e-kɛ-ke kɛ-he helatseemɔ nibii e-ha Volta Regional Hospital, ni e-tsɛ enɛ akɛ hiɛnyiɛlɔmɔ nɔkwɛnɔ ni ka maŋ sɔɔmɔ nɔ.
Mama Atrato II wo maŋkwalɛnyɛlɔi, kusum hiɛnyiɛlɔi kɛ maŋ nitseelɔi hiɛ-ka akɛ amɛ-kɛ Volta Pokpɔŋ lɔɔ yitso-namɔ ni-hiɛ dani amɛ-kɛ amɛ-kotoku mli shika-naa yitso.
“Wɔ-woɔ amɛ hiɛ-ka akɛ amɛ-susu pokpɔŋ lɔɔ he klɛŋklɛŋ dani amɛ-susu amɛ-kotoku mli he,” ekɛɛ.
Ho-Dome Manye yɛ Asogli Kusum Kpɔ lɔɔ mli, Mama Atrato II, ebɔ amaniɛ ni yɔɔ gbeyei akɛ aheɔ woloji kɛ shika pam yɛ Ghana Council of State hala-hala lɔɔ mli, kɛkɛ ni ekɛɔ akɛ delegates mɔɔ GH¢5,000 mɔ fɛɛ mɔ kɛtsake amɛwoloji yɛ woloji-kɛmɔ be lɔɔ mli.







Hetooi (0)