Economic Fighters League (EFL) lɛ ehe nɔwolɔi amɛ-yi yɛ mfaŋŋ nɔ ni nɔyeli lɛ kpɛ emɛi pɔ yɛ gbɛ ko nɔ, akɛ amɛbaawo proportional representation kɛba Ghana wolɔmɔ gbɛjianɔtoo mli, shi amɛmiitao ni tsakemɔi ni akɛba lɛ aya hiɛ fe nakai bɔ ni afee ni ademokratik feemɔ mli kpetenkpele ni tɛŋŋ aje kpo.
Yɛ wiemɔ ni amɛje kpo yɛ Soobɔ, 31 Yoolo 2026 lɛ mli lɛ, maŋ hiɛkpatalɔi kuu lɛ tsɔɔ akɛ gbɛtsɔɔmɔ tsakemɔ nɛɛ ji mla agbo lɛ gbɛtsɔɔmɔ mli nɔ wulu ko ni ma sɛɛ, kɛɛŋ akɛ ehaɔ anaɔ akɛ amɛmiina bianɛ akɛ Ghana wolɔmɔ gbɛjianɔtoo ni yɔɔ bianɛ lɛ he miihia ni atsae ashwie tsiijɛlɛ gbɛ nɔ kwayɛ.
Nyɛsɛɛ nɛɛ nɔyeli lɛ gbɛɛ tsɔɔmɔi amɛmiitao amɛwo proportional representation kɛha Parliament sɛi 300 lɛ mli 24, kɛ nikasemɔ krabiŋ ko ni damɔɔ ehaŋ pɛpɛɛpɛ ni baatsɔɔ bɔ ni baafee kɛ nyiɛmɔ nɔ kɛha wolɔmɔ gbɛjianɔtoo hee lɛ.
Jeee nakai pɛ fa
Be ni amɛmiijie nɔyeli lɛ yi yɛ gbɛ nɛɛ he lɛ, Economic Fighters League lɛ wie akɛ, kɛ́ aha proportional representation kɛha Parliament sɛi fioo pɛ lɛ, efaŋ bɔ ni baatso wolɔmɔ gbɛtsɔɔmɔ winner-takes-all ni yɔɔ maŋ lɛ mli lɛ asɛɛ.
Yɛ kuu lɛ naawiemɔ nɔ lɛ, Ghana wolɔmɔ gbɛtsɔɔmɔ first-past-the-post ni yɔɔ amro nɛɛ haɔ gbɔmɛi asɛɛ kpaɔ yɛ maŋkwalɛ mli, ehaɔ juɛmi gbɛtsɔɔmɔ mli gbiŋmɔ gbaa, ni ehaaa maŋbii pii ana mɔ ni damɔɔ amɛsɛɛ ni yɔɔ Parliament mli.
“Afii abɔ pɛ, Fighters ewie be fɛɛ be akɛ Ghana wolɔmɔ gbɛtsɔɔmɔ winner-takes-all nɛɛ haɔ gbɔmɛi asɛɛ kpaɔ yɛ maŋkwalɛ mli, ehaaa juɛmi gbɛtsɔɔmɔ gbaa, ni ehaaa Ghana maŋbii akpei abɔ ana mɔ ni damɔ amɛsɛɛ yɛ Parliament mli. Wɔ-miisna hewalɛ akɛ Nɔyeli lɛ ena agbɛnɛ akɛ first-past-the-post gbɛtsɔɔmɔ lɛ he miihia tsakemɔ tsɛtsɛɛ,” nakai wiemɔ lɛ wie.
Shi kɛtsɔ nakai nɔ lɛ, gbɛjianɔtoo lɛ wie akɛ bianɛ gbɛtsɔɔmɔ ni akɛba lɛ “ba yɛ shi kwraa kɛjɛ wolɔmɔ tsakemɔ ni Ghana he miihia lɛ he.”
Amɛwie akɛ anɔkwale proportional representation lɛ e-ha gbi fɛɛ gbi afeo e-hiɛ yeli gbɛ kɛ mli, ni Parliament atso ni eja kpo ni etsɔɔ maŋbii amɛ-juɛmi ni amɛyɔɔ yɛ maŋkwalɛ he lɛ, jeee kɛ́ ato Parliament mli sɛi fioo ko pɛ ato kɛha gbɔmɛi komɛi.
“Kɛ́ awo proportional representation pɛ kɛha Parliament mli sɛi 24 yɛ 300 mli lɛ, efeee nɔ pii kɛha gbɛtsɔɔmɔ gbɔmɔ ni yɔɔ amro nɛɛ kãmɔ. Anɔkwale proportional representation jeee tso pɛ ni akɛtoɔ sɛii kɛhaa mɛi ni ahala lɛ. Eji ademokratik mla ni haɔ gbi fɛɛ gbi yɔɔ yelɛ kɛ mli, ni Parliament damɔɔ Ghana maŋbii amɛ-maŋkwalɛ tsɔɔmɔ nɔ,” nakai wiemɔ lɛ kɛfata he.
Ekolɛ, League lɛ tsɔɔ nɔyeli lɛ gbɛtsɔɔmɔ nɛɛ akɛ “jeŋmɔ wulu ko; jeee he ni wɔyaa”.
Gbɛtsɔɔmɔ ni mɔ fɛɛ mɔ yɔɔ mli
EFL lɛ ye nɔyeli lɛ gbɛtsɔɔmɔ sɛɛ yɛ nikasemɔ krabiŋ ni amɛmiitao amɛha afee kɛtsɔɔ proportional representation mli nitsumɔ, shi amɛma nɔ mli akɛ nitsumɔ nɛɛ ehe miihia ni efee tsɛŋ kɛ mɔ fɛɛ mɔ yeli.
Amɛtsɛ mɛi fɛɛ ni yɔɔ mli gbɛfaŋnɔ, tamɔ mla agbo mli nikasemɔlɔi, maŋkwalɛ kuui, maŋ-gbɔmɛi amɛ-kuui, yei, mɛi ni yɔɔ helai yɛ amɛwonu mli, gbekɛbii amɛ-kuui, kɛ maŋbii foloi amɛ-sɛɛ.
“Wɔkwɛɔ akɛ gbɛtsɔɔmɔ nɛɛ baafee tsɛŋ, ni mɔ fɛɛ mɔ baayelɛ mli, ni ebaafee mla agbo mli nikasemɔlɔi, maŋkwalɛ kuui, maŋ-gbɔmɛi amɛ-kuui, yei, mɛi ni yɔɔ gbojee yɛ amɛwonu mli, gbekɛbii kuui, kɛ maŋbii foloi amɛ-nɔ,” nakai wiemɔ lɛ tsɔɔ.
Ademokratik mli hiɛwalɛmɔ
League lɛ wie akɛ Ghana eba gbi ni yɔɔ gbɛtsɔɔmɔ yɛ e-mla agbo lɛ tsakemɔ mli, amɛwie akɛ sãa shi ni afeo amro nɛɛ ehe miihia ni edamɔ wolɔmɔ gbɛtsɔɔmɔ ni nyɛɔ ehaɔ ademokratik lɛ mli wa tsɔ tsakemɔi ni damɔɔ adidishi pɛ nɔ.
Yɛ be ni amɛmiima amɛ-hiɛkpatamɔ ni amɛfeɔ be kɛ be kɛha wolɔmɔ gbɛtsɔɔmɔ tsakemɔ nɔ lɛ, maŋ hiɛkpatalɔi kuu lɛ wo shi akɛ amɛbaawo amɛhe walɛ kɛha gbɛtsɔɔmɔ ni haɔ maŋkwalɛ mli gbɛfaŋnɔ gbɔɔ, ehaɔ sãa kaŋkpe mli wa ni ehaɔ gbi fɛɛ gbi damɔɔ emɔ ji yelɛ.
“Hiaamɔ lɛ miinya hiɛ aahu kɛtsi Ghana maŋnyo fɛɛ maŋnyo gbi baaye anɔkwale yɛ wolɔmɔ mli,” nakai wiemɔ lɛ na nyɛmɔ.





Hetooi (0)