Wa West Member of Parliament (MP), Ataa Peter Lanchene Toobu, ebi ni ahi shi kpoo ni ewo Ghana Police Service hewalɛ ni amɛfee pɛimɔ ni mli tsɔ ni bɛ hiɛmɛi-a-kwɛmɔ yɛ Abu Tijani, ni aale lɛ gbɛi ste “master one” lɛ gbenɔ lɛ mli, mɔ ni afee kɛji egbo yɛ aboolomɛi asha mli.
MP lɛ tsɔɔ nakai nyɛmɔ lɛ yɛ adafiabɔɔ kpee ko mli yɛ Wa yɛ Sohaa jemi mli, ni etsɔɔ akɛ nifeemɔ lɛ jɛ maŋbii atsuii mli yitalɛi ni enyɛ nɔ akɛ ehe hiaa ni afee ekpa-mli ni maŋbii anana hemɔkɛyeli mli.
Ataa Toobu kɛɛ Abu Tijani, mɔ ni ataɔ lɛ yɛ Lassia Tuolu-Kendeu pɛi ni hiɛ etsɛ lɛ mli ni amɔ lɛ yɛ Yuliyelɛ 25, 2026 mli lɛ gbenɔ lɛ, esa akɛ ahao mli pɛpɛɛpɛ yɛ Ghana mbrai lɛ ahe.
Ekɛɛ hu kɛyashi Office of the Attorney-General and Ministry of Justice ni amɛkwɛ ni sane fɛɛ sane ni jɛ pɛi lɛ mli lɛ aju, amɛye sane lɛ yɛ jalɛ mli kɛ oya-ya, ni ema nɔ mi akɛ jalɛ saneyeli esa akɛ ba pɛpɛɛpɛ ni mɔ ko akagbe gbeyei loo ahii mɔ ko pɔŋ ejaakɛ “tɔmɔ ji mɔ kome sane ni jeee maŋ nɔ.”
MP lɛ kɛɛ gbekɛŋ pɛi ni je shishi yɛ Yuuni 15, 2024 mli lɛ egbe gbɔmɛi etɛ, epiŋ mɛi pii, efite nii pii ni efite toiŋjole mli hiɛmɔ ni hiɛ etsɛ yɛ maŋ ni yɔɔ jɛmɛ lɛ ateŋ.
Etsɔɔ mli akɛ eyɛ mli akɛ hewalɛgbɛi lɛ ha toiŋjole ba ni saneyiɛmɔ nifeemɔ ni Upper West Regional Minister ni ji Regional Security Council (REGSEC) hiɛnyiɛlɔ, Charles Lwanga Puozuing hiɛ nyiɛ hiɛ lɛ eya hiɛ moŋ, shi saneyiɛmɔ lɛ naa fite yɛ be ni agbe oblahii nyɔmɔ mɔ fɛɛ mɔ jɛ Bakpateng yɛ Lassia Tuolu mashei mli yɛ Kendeu yɛ Nɔvemba 23, 2025 mli.
Kɛji aakwɛ Ataa Toobu naabii lɛ, police amɔ mɛi 10 ni aagbana amɛhe sane, ni aaha mɛi neɛmɛi heyeli be ni mɔ kome yɔɔ tsu mli lolo yɛ gbenɔ sane lɛ mli. Pɛimɔ yɛ sɛɛ ha ana mɛi krokomɛi ni aagbana amɛhe sane, ni Abu Tijani fatasɛmɔ, mɔ ni jo foi ni amɔko lɛ kɛyashashi Yuuliyelɛ yɛ afi nɛɛ mli.
MP lɛ kɛɛ esa etee Wechiau yɛ Sho mli koni ekwɛ hewalɛ/yitso tsakemɔ sane lɛ hiɛ, he ni ekpe Paramount Chief kɛ Onukpai asara lɛ, enɔ bɔɔmɔi yɛ shihilɛ lɛ he ni ekwɛ shĩa ko ni oblahii amɛshɛ tso yɛ shihilɛ fiteemɔ be mli.
Eha werɛhoyeli kɛha weku ni amɛlaaje amɛwekumɛi yɛ pɛi lɛ mli lɛ, Ataa Toobu kɛɛ maŋ lɛ esaaa akɛ amɛnɔɔ amɛoblahi kɛ amɛoblayei alaa jɛ basabasa mli, ni ekɛfata he akɛ ohia, helai, nitsumɔ beemɔ, ohia ni wulu kɛ nikasemɔ beemɔ ji henyɛlɔi diŋŋ ni kpeɔ nakai maŋ lɛ.
Ewo maŋbii anɔ ni amɛkpa sanenɛɛi ni amɛleee leemɔ mlitso, wiemɔi ni tswaa la ni ewogbɛi wiemɔi agbɛmɔ, titri yɛ social media nɔ, ekɛ bɔmɔwo akɛ wui aahu baana ni efite shihilɛ lɛ lolo.
Ataa Toobu kɛkɛ hu kɛyashi mɛi ni yɔɔ pɛi lɛ mli amɛku amɛhe amɛba kpee okpɔlɔ lɛ nɔ yɛ REGSEC nyiɛmɔ shishi, eka akɛ toiŋjole kpaŋŋ enyɛŋ eba ja yɛ saneyiɛmɔ, sanekpɛmɔ ni kpaŋmɔ mli.
Ekɛɛ hu kɛyashi Lassia Tuolu, Kendeu, Wechiau kɛ maŋ krokomɛi ni bɛŋkɛ amɛ lɛ akɛ amɛfata hewalɛgbɛi amɛfeee tookpee toyelɔi ni amɛkpoo togbɛmɔ yeli, mli ni ejɛ etsui mli eyi hewalɛgbɛi lɛ kɛha amɛ-nitsumɔ kɛ ekãa nifeemɔ yɛ wala kɛ nii ahe buumɔ mli.
MP lɛ kɛɛ kɛyashi maŋ-onukpai, jamɔ hiɛnyiɛlɔi, yei, oblahii akpeimɔi kɛ civil society organisations amɛfee toiŋjole asɔfoi ni amɛfata kɛtsu nitsumɔ kɛha hemɔkɛyeli gbeewɔmɔ kɛ toiŋjole sɛɛtsɛmɔ yɛ Wa West.
Wolo ko ni Upper West Regional Police Command je kpo yɛ Hoojɛ mli kɛɛ mɔ ni aagbana ehe sane lɛ egbo amɛtaɔmɔ wolo nɔ sɛɛ be ni ejo foi amɔmɔ yɛ Mɛi 11, 2026 mli, ni etee ehe etee ete yɛ be mli ni Paramount Chief of Wechau kɛ maŋ onukpai ewo e-hewalɛ ni eba eye buu yɛ pɛimɔ mli.
Aboolomɛi kɛɛ ete shi ewo amɔmɔ stay ni amɛ ba mɔ lɛ, ni epiŋ police mɛi nyɔmɔ dani amɛ nyɛ amɛmɔ lɛ.
Yɛ sanebimɔ mli lɛ, mɔ ni aagbana ehe sane lɛ ekpɛlɛ eyi nɔ akɛ eyɛ sane lɛ mli ni ekɛɛ pɛilɔi lɛ akɛ amɛte gbekɛi nyɔmɔ lɛ klɛklɛ yɛ Wechau dani ekɛ e-fatasɛmɔ mɛi lɛ gbe gbi lɛ ni amɛte amɛ yɛ Black Volta Baa nɔ yɛ Burkina Faso koni amɛte tɔmɔ lɛ hiɛ.
Sɛɛ mli lɛ police kɛ lɛ tee he ni aakɛɛ akɛ ji teemɔ he klɛklɛ lɛ, ni ji kilometer etɛ yɛ Wechau anaana gbɛ lɛ, shi gbi-mumɔ lɛ anaaa gbo gbɔmɔ gbi ko. Abee akɛ eka nɔ ekɛɛ akɛ agbe gbi lɛ ayate yɛ gbi etɛ sɛɛ be ni ate amɛ klɛklɛ lɛ.
Wolo lɛ kɛɛ ni pɛilɔi lɛ kɛ lɛ nyiɛ yɛ gbɛ nɔ koni etsɔɔ amɛ he ni e-fatasɛmɔ mɔ kome yɔɔ yɛ Nakore Gbɛ nɔ lɛ, eyibɔyee wulu waa eye lɛ.
Nitsumɔ lɛ wa ashie shi ni ahee lɛ atia ayashi Seventh Day Adventist (SDA) Hospital yɛ Wa, he ni awo lɛ yɛ ŋmɛnɔ 1:00 p.m. shi ajɛ awo akɛ egbo yɛ ŋmɛnɔ 4:37 p.m. eyɛ mli akɛ anaa tsɔne tsoomɔ dɔkta nitsumɔ kɛha lɛ.
GORDON WELLU NƆŊŊ






Hetooi (0)